Strefa BibliiW Chrystusie

… błogosławię prześladowców

 Błogosławcie tych, którzy was prześladują.
Błogosławcie, a nie złorzeczcie.
(Rz 12,14)

W dzielnicy Żydów ortodoksyjnych w Jerozolimie lub przy Murze Płaczu zobaczyć można czasem bardzo osobliwe sceny. Dwóch mężczyzn, wyznawców judaizmu ubranych tradycyjnie w czarne fraki i kapelusze, stoi naprzeciw siebie, żywo rozmawiając. Gestykulują przy tym teatralnie rękoma, łapią się za głowy, miotają pejsami… Ich głosy przybierają na sile. Od razu wiadomo, że toczą spór. Podchodzi do nich trzeci mężczyzna, by nieco uspokoić sytuację i nagle… pada na ziemię! Czyżby ktoś go uderzył? Nie. Podszedł akurat wtedy, gdy oponenci obdarzali się złorzeczeniami, więc nie chciał, aby jakiekolwiek z nich dotknęło jego! Padł więc na ziemię, aby życzenie zła wypowiedziane przez jednego z uczestników kłótni dopadło jego adwersarza, a nie przypadkowego rozjemcy. Takie rodzajowe scenki wyraźnie pokazują, jak wielką wagę Żydzi nadają wypowiadanym słowom.

Faryzeusz Szaweł z Tarsu, który nauki pobierał od słynnego Gamaliela, doskonale znał Księgę Psalmów. Nieobca mu więc była tradycja złorzeczenia wrogom. Wpisuje się w nią kilka poetyckich utworów przypisywanych Dawidowi, które dziś nazywamy psalmami złorzeczącymi. Pomysłowość psalmisty co do źródeł szczęścia przewyższa o głowę scenariusze dzisiejszych horrorów. Obraz roztrzaskujących się o twarde skały dziecięcych główek jest nawet bardziej wymowny niż potępiana przez twórców demokracji praktyka pozostawiania schorowanych niemowląt na wzgórzach Tajgetos. W końcu mieszkańcy Sparty porzucali dzieci na pastwę dzikich zwierząt i niepogody, ale nie lubowali się w widoku rozbryzgującej się krwi. Tymczasem dla psalmisty taki widok jest źródłem upojnego szczęścia:

            Córka Babilonu jest niszczycielką.
            Szczęśliwy ten, co ci odpłaci
            za to, coś nam wyrządziła.
            Szczęśliwy ten, co chwyci i roztrzaska
            o skałę twoje małe dzieci (Ps 137,8-9).

Słowa te, użyte zresztą w podniosłym klimacie modlitwy, skierowane są przeciw najeźdźcom, którzy powalili w gruzy świątynię Pańską, zburzyli miasto, a jego mieszkańców w smutnym korowodzie poprowadzili do niewoli. Gdy jeńcy przekraczali bramy Babilonu, nad ich głowami górował ozdobny posąg bogini Isztar. Niewola nie była więc tylko polityczna, lecz także duchowa. Żydzi wkraczali do miasta pogańskich bożków, które „mają usta, ale nie mówią; oczy mają, ale nie widzą. Mają uszy, ale nie słyszą; nozdrza mają, ale nie czują zapachu” (Ps 115,5-6). Życzenie zła najeźdźcy motywowane jest więc religijnie. Babilończycy zburzyli świątynię, skradli Arkę Przymierza i uwięzili jeńców w pogańskim mieście, nie należy więc im życzyć niczego dobrego!

Złorzeczenia i przekleństwa feruje psalmista także wobec niegodziwych przywódców, władców i rządców. To oni uciskają ubogich i wiernych Panu, to oni „zeszli na bezdroża, od urodzenia zbłądzili” (Ps 58,4). Jednak – ku uciesze prawych – kara ich jest nieunikniona: „Sprawiedliwy się cieszy, kiedy widzi karę, myje swoje nogi we krwi niegodziwca” (Ps 58,11). Kąpiel we krwi to bez wątpienia obraz dość drastyczny dla tych, którzy nie dostrzegają tu nawiązania do jesiennego tłoczenia winogron, namiętnie deptanych stopami. Do nich należał przypuszczalnie tłumacz Septuaginty, który celem złagodzenia wymowy wiersza woli mówić o rękach, nie o nogach.

Starotestamentowe złorzeczenia świadczą o tym, że religijność, a w tym moralność Izraela, rozwijała się stopniowo. Złorzeczenia w psalmach są odzwierciedleniem tego stopniowego rozwoju, nie można ich jednak oceniać z punktu widzenia moralności nowotestamentalnej. Bo ta jest zgoła odmienna. Jej piewcą jest Paweł, który – choć wychowany na psalmach – porzucił drogę złorzeczenia i wzywa do błogosławienia prześladowców.

Czy więc psalmami zawierającymi złe życzenia nie należy modlić? Absolutnie nie! Mądre rozwiązanie znalazł w tym względzie biskup Hippony. Augustyn zachęca, by zawarte w psalmach złorzeczenia odnosić nie do grzesznika, który przecież zawsze ma szansę na nawrócenie, lecz do demonów, które wciąż atakują chrześcijan.

Share:
ks. Mariusz Rosik